The Soul of Hanji | เมื่อ ‘กระดาษพันปี’ กลายเป็นส่วนหนึ่งของ ‘ศิลปะร่วมสมัย’

The Soul of Hanji
เมื่อ ‘กระดาษพันปี’ กลายเป็น
ส่วนหนึ่งของ ‘ศิลปะร่วมสมัย’

‘กระดาษ’ วัสดุที่ใคร ๆ ต่างก็มองว่าเป็นของทั่วไป ใช้วาด ใช้เขียน ใช้พิมพ์ แต่ใครจะรู้ว่ากระดาษก็มีความหมายเช่นกัน

อี ฮย็อน-จ็อง (Lee Hyun-Joung) ศิลปินชาวเกาหลีใต้ ถ่ายทอดภาพทิวทัศน์นามธรรมลงบนกระดาษดั้งเดิมของเกาหลี ‘ฮันจิ’ (hanji) ด้วยจุดมุ่งหมายที่ว่า กระดาษไม่ใช่เพียงวัสดุรองรับหมึก แต่ยังช่วยบอกเล่าเรื่องราวที่อยู่ภายในภาพวาดของเธอ

กระดาษ ‘ฮันจิ’ คืออะไร?

ฮันจิเป็นกระดาษทำมือดั้งเดิมของเกาหลี คิดค้นขึ้นมานานนับพันปีแล้ว ทำจากเปลือกของต้นปอสา (ต้นเดียวกับที่ใช้ทำกระดาษสา) เส้นใยที่ได้จากต้นปอสามีความเหนียวทนทานมาก สามารถซึมซับน้ำได้โดยไม่เปื่อยยุ่ย ทำให้เป็นที่นิยมมากสำหรับงานที่ต้องใช้น้ำหมึกอย่างการเขียนพู่กันจีน (calligraphy)

นอกจากนี้ กระดาษฮันจิยังนำมาใช้ตกแต่งภายในบ้านได้ด้วย เช่น กำแพง ประตู หรือหน้าต่าง เนื่องจากกระดาษมีความโปร่งแสง แสงที่ลอดผ่านจึงมีความนวล ช่วยให้บ้านเย็นสบายในหน้าร้อนและช่วยรักษาความอบอุ่นในหน้าหนาว อีกทั้งกระดาษฮันจิยังใช้ปูทับพื้นหินของระบบทำความร้อนใต้พื้นภายในบ้านดั้งเดิมของเกาหลีได้ด้วยเช่นกัน

กระดาษฮันจิยังสามารถนำมาทำเป็นพัดได้หลากหลายรูปแบบ โดยพัดนี้ไม่ได้ทำหน้าที่แค่คลายร้อนเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมชาวเกาหลีด้วย มีการตกแต่งด้วยลวดลาย ภาพวาด หรืออักษรจีนงดงามลงบนกระดาษโดยตรง

โดยรูปทรง สี และการตกแต่งของพัดสามารถบ่งบอกสถานะของผู้ถือหรือพิธีการต่าง ๆ ได้ เช่น พัดแบบพับใช้สำหรับผู้ชายชนชั้นสูงเท่านั้น หรือในงานแต่ง เจ้าสาวจะถือพัดสีแดง ส่วนเจ้าบ่าวถือพัดสีน้ำเงิน ขณะที่พัดสีขาวมักใช้ในงานไว้ทุกข์

ผลงานของ ‘ฮย็อน-จ็อง’ กับกระดาษ ‘ฮันจิ’

ฮย็อน-จ็องไม่ได้มองแค่ว่า กระดาษฮันจิเป็นสิ่งที่อยู่คู่กับวัฒนธรรมเกาหลีมาอย่างยาวนานเท่านั้น แต่เธอยังเห็นถึงศักยภาพในการนำมาสร้างสรรค์ศิลปะร่วมสมัย (contemporary art) ผ่านผลงานศิลปะนามธรรม (abstract art) ที่บันทึกร่องรอยและเส้นทางในการสร้างสรรค์งานของเธอ พร้อมกับเปิดโอกาสให้ผู้ชมตีความได้อย่างอิสระ

ผลงานของฮย็อน-จ็องใช้หมึกสีดำและพู่กัน วาดเป็นเส้นเรียงซ้อนกันไปเรื่อย ๆ จนออกมาเป็นภาพทิวทัศน์นามธรรมที่ไม่ตายตัวว่าเป็นสิ่งใด บางคนอาจมองว่าเป็นภูเขา เมฆ คลื่นน้ำ หรือสายลมก็สุดแล้วแต่จะตีความ

ทุกเส้นที่เธอวาดเหมือนเป็น ‘การเจริญสติ’ หรือ ‘การฝึกฝนสมาธิ’ ไปในตัว เพราะการวาดต้องใจเย็น ตั้งใจ มีสมาธิจดจ่อ หากพลาดจะไม่สามารถย้อนกลับได้ อย่างไรก็ดี การไม่สามารถย้อนกลับได้นี้ก็ไม่ใช่ความเครียด มันเป็นเหมือนการทำความเข้าใจธรรมชาติอย่างหนึ่งว่า ทุกเส้นทางย่อมมีข้อผิดพลาดที่ไม่อาจย้อนกลับได้ เราต้องยอมรับและก้าวเดินต่อไปให้ได้

ทุกเส้นทางที่วาดล้วนมีความไม่แน่นอน เราต้องมีสติ ตั้งใจ จดจ่อ วาดมันออกมาให้ดี แต่ในขณะเดียวกันก็ต้องยอมรับว่า เราไม่มีทางรู้เลยว่ามันจะผิดพลาดไหม แล้วผลลัพธ์จะออกมาเป็นอย่างไร แต่ที่สำคัญคือหากมันผิดพลาดแล้ว เราจะรับมือและไปต่ออย่างไร ทั้งหมดนี้คือการภาวนา (meditation) การฝึกฝนพัฒนาจิตใจให้มีสมาธิและเข้าใจในความจริงของธรรมชาติ

ยิ่งไปกว่านั้น การเลือกกระดาษฮันจิก็เป็นตัวเลือกที่เฉียบคม สามารถใช้พู่กันวาดเส้นได้อย่างลื่นไหล ไม่ต้องกังวลว่ากระดาษจะเปื่อยยุ่ย ทำให้โฟกัสไปกับการวาดได้อย่างเต็มที่ อีกทั้งหากใช้เป็นกระดาษชนิดอื่นก็อาจสูญเสียความหมายทางอารมณ์ที่ศิลปินต้องการจะสื่อและคุณค่าที่เกิดจากประวัติศาสตร์ที่ยาวนานของกระดาษดั้งเดิมของเกาหลีนี้

ผลงานของฮย็อน-จ็องทำให้เราเห็นว่า กระดาษไม่ได้เป็นเพียงวัสดุรองรับหมึกเท่านั้น แต่ยังมีคุณสมบัติ เรื่องราว และประวัติศาสตร์ที่ส่งผลต่อความหมายของงานศิลปะด้วย ฮันจิจึงไม่ได้ทำหน้าที่เป็นเพียงพื้นผิวสำหรับการวาดภาพ แต่เป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวที่ศิลปินต้องการสื่อสารออกมา

สามารถติดตามผลงานของ อี ฮย็อน-จ็อง ได้ที่ Instagram: @lee_hyunjoung

ข้อมูลจาก:
https://mymodernmet.com/lee-hyun-joung-hanji-art/
https://galeriesept.com/artists/34-lee-hyun-joung/
https://www.worldhistory.org/Hanji/
https://www.happytokorea.com/travel-detail.php?id=201805101506471
https://www.youtube.com/watch?v=79dJCKNXcQc

 

รู้จักและร่วมงานกับเราได้ที่ https://papermore.co/ 
Line: @papermore