Monumental Paper Art
เมื่อ ‘กระดาษ’ และ ‘เทพเจ้า’ คือคำเดียวกัน
ประติมากรรมกระดาษที่ถ่ายทอดจิตวิญญาณแห่งธรรมชาติ
ในญี่ปุ่นมีความเชื่อจากศาสนาชินโตที่ว่า ธรรมชาติไม่ได้เป็นเพียงแค่พื้นที่สีเขียว แต่เป็นที่สถิตของ ‘คามิ’ (Kami) วิญญาณหรือเทพเจ้าที่ดำรงอยู่ในทุกสรรพสิ่ง ไม่ว่าจะเป็นต้นไม้ ภูเขา สายน้ำ หรือแม้แต่สายลม
ที่น่าสนใจคือ คำว่า ‘คามิ’ ในภาษาญี่ปุ่นยังหมายถึง ‘กระดาษ’ ได้ด้วย ซึ่งการพ้องเสียงของทั้งสองคำนี้เองได้จุดประกายให้ศิลปินชาวญี่ปุ่น อายูมิ ชิบาตะ (Ayumi Shibata) ริเริ่มนำกระดาษมาใช้เป็นสื่อกลางถ่ายทอดจิตวิญญาณ ‘คามิ’
ชิบาตะใช้เวลาหลายปีทลายขีดจำกัดของวัสดุที่เปราะบางอย่างกระดาษให้กลายเป็นประติมากรรมขนาดใหญ่ที่เต็มไปด้วยรายละเอียดอันประณีต ผลงานของเธอมักได้รับแรงบันดาลใจจากธรรมชาติ ทั้งผืนป่า รากไม้ และภูมิทัศน์ต่าง ๆ ที่สอดคล้องกับความเชื่อที่ว่าคามิล้วนสถิตอยู่ตามธรรมชาติ
อีกหนึ่งจุดสำคัญในการสร้างสรรค์ผลงานของเธอคือ การเลือกใช้ ‘กระดาษสีขาว’ ซึ่งมีความหมายเชิงสัญลักษณ์ในศาสนาชินโต กระดาษสีขาวเป็นสิ่งที่บ่งบอกว่าพื้นที่แห่งนี้เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และเป็นสัญลักษณ์แทนการดำรงอยู่ของคามิ สังเกตได้จากศาลเจ้าญี่ปุ่นมักมีกระดาษสีขาวหรือ ‘ชิเดะ’ (Shide) พับเป็นรูปทรงคล้ายสายฟ้าแขวนไว้ตามจุดต่าง ๆ อยู่โดยรอบ
ด้วยเหตุนี้ ผลงานของชิบาตะจึงไม่ได้สร้างแค่สุนทรียะทางศิลป์เพียงอย่างเดียว แต่ยังทำหน้าที่เป็นสิ่งเตือนใจให้ตระหนักถึงคามิที่อยู่รอบ ๆ ตัวเรา อีกทั้งยังตอกย้ำว่า ‘กระดาษ’ ที่เป็นวัสดุแสนเปราะบางก็สามารถเป็นสื่อกลางในการเล่าเรื่องความเชื่อและจิตวิญญาณได้เช่นกัน
“คามิที่มองไม่เห็นสถิตอยู่ในสิ่งของ เหตุการณ์ และสถานที่ต่าง ๆ รวมถึงในบ้านและในร่างกายของเรา ฉันใช้เทคนิคนี้เพื่อแสดงถึงความรู้สึกซาบซึ้งขอบคุณต่อการมีอยู่ของคามิในชีวิตนี้ กระดาษแต่ละชิ้นที่ฉันตัดคือคำอธิษฐานต่อคามิ”
— อายูมิ ชิบาตะ ให้สัมภาษณ์ไว้กับ Colossal
หนึ่งในผลงานที่โดดเด่นที่สุดของเธอคือ ‘Kamigami Forest’ ประติมากรรมกระดาษขนาดใหญ่ที่จำลองผืนป่าหนาทึบด้วยโครงสร้างกิ่งก้านและรากไม้ที่ซับซ้อน ใจกลางของผลงานมีช่องว่างคล้ายทางเดินที่เชื้อเชิญให้ผู้ชมก้าวผ่านเข้าไปด้านใน ประสบการณ์ดังกล่าวเปรียบได้กับการเดินทางแสวงบุญผ่านดินแดนศักดิ์สิทธิ์ ที่ซึ่งมนุษย์และคามิอาจได้พบกัน
ชิบาตะเชื่อว่า ผลงานของเธอเป็นสถานที่ที่ให้ ‘โลกแห่งสิ่งมีตัวตน’ กับ ‘โลกแห่งสิ่งไร้ตัวตน’ มาบรรจบกัน แนวคิดนี้คือแก่นหลักในทุกชิ้นงานของเธอ นั่นคือ การพยายามทำให้สิ่งที่มองไม่เห็น มีตัวตนขึ้นมาผ่านวัสดุที่แสนธรรมดาอย่างกระดาษ
ในช่วงหลัง ชิบาตะได้พัฒนางานในรูปแบบที่เป็นนามธรรมมากขึ้น เช่น ประติมากรรมที่สร้างขึ้นจากกระดาษแผ่นบางในลักษณะที่คล้ายกับกระแสน้ำวนหรือแนวปะการัง เป็นการสำรวจการสร้างสรรค์งานศิลปะในรูปแบบใหม่ ๆ เพื่อถ่ายทอดแนวคิดเรื่องคามิและพลังงานที่มองไม่เห็น
ผลงานของชิบาตะเป็นมากกว่าแค่งานประติมากรรมกระดาษ แต่เป็นพื้นที่ที่ก่อให้เกิดปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ ธรรมชาติ และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ดำรงอยู่เหนือการมองเห็น เป็นเครื่องเตือนใจว่าในโลกที่เต็มไปด้วยความเร่งรีบ อาจยังมีความงามและจิตวิญญาณบางอย่างซ่อนตัวอยู่ในรายละเอียดเล็ก ๆ รอบตัวเรา รอให้เราได้หยุดมองและรับรู้ถึงการมีอยู่ของสิ่งเหล่านั้น
สามารถติดตามผลงานของอายูมิ ชิบาตะ ได้ที่
Instagram: @ayumishibatart
Website: www.ayumishibata.com
ที่มา:
https://mymodernmet.com/ayumi-shibata-paper-sculptures/
https://www.thisiscolossal.com/2022/02/ayumi-shibata-paper-sculptures/
รู้จักและร่วมงานกับเราได้ที่ https://papermore.co/
Line: @papermore
